16 Ocak 2021 Cumartesi

ÖHD'den İç Anadolu Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlali Raporu

ÖHD Ankara Şubesi Hapishane Komisyonu, İç Anadolu Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlali Raporunu açıkladı. Raporda, tutsakların maruz kaldığı kötü muamele ve işkence yer alırken, pandemi sürecinde de birçok hakkın ihlal edildiğinin altı çizildi. 

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Ankara Şubesi Hapishane Komisyonu, İç Anadolu Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlali Raporu’nu şube binasında düzenledikleri basın toplantısında açıkladı.

Avukat Hülya Yıldırım, tutsakların 27 Kasım 2020 tarihinden bu yana PKK Lideri Abdullah Öcalan üzerinde uygulanan tecridin kaldırılması ve hapishanelerde devam eden hak ihlallerinin sona erdirilmesi için açlık grevinde olduğunu hatırlattı. Yıldırım, tutsaklar ve hapishane idareleriyle yaptıkları görüşmelere ilişkin ayrıca bir rapor daha yayınlayacaklarını duyurdu.

ÖHD Ankara Şubesi Hapishane Komisyonu üyesi Yunus Emre Şahan, Ankara Sincan Kadın, Ankara Sincan 1 No' lu F Tipi, Eskişehir H Tipi, Afyon 1 No' lu T Tipi, Karabük T Tipi, Bünyan Kadın, Bünyan 1 No' lu T Tipi, Bünyan 2 No' lu T Tipi, Tokat T Tipi, Amasya E Tipi ve Kırıkkale F Tipi hapishanelerini ziyaret ettiklerini söyledi.

8 CEZAEVİNDE AÇLIK GREVİ EYLEMİ
Kırıkkale F Tipi, Sincan Kadın, Tokat T Tipi, Karabük T Tipi, Eskişehir H Tipi, Bünyan Kadın Kapalı ve Bünyan 1 No'lu T ile 2 No'lu T Tipi hapishanelerinde tutukluların gruplar halinde süresiz- dönüşümlü açlık grevini sürdürdüğünü aktaran Şahan, "Yasal ve uluslararası mevzuat, evrensel hukuk ilkeleri ile birlikte göz önüne alındığında; mahpusların talebinin hali hazırda yürürlükte olan hukuk normlarının uygulanması talebinden ibaret olduğu açıktır. Kişinin savunma hakkı bağlamında adil yargılanma hakkı ve manevi varlığını geliştirme hakkına açıkça aykırı olan Abdullah Öcalan üzerindeki tecrit uygulamasının bir an önce ortadan kaldırılması gerekmektedir" dedi.

Avukat Yunus Emre Şahan, rapordaki hak ihlallerini sıraladı. Raporda öne çıkan hak ihlalleri şöyle:

SİNCAN'DA TUTSAKLARA İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE
■ "Sincan 1 No'lu F Tipi Cezaevi'nde Devrim Taylan Yılmaz, Yücel Yavuz'un maruz kaldığı fiziksel, psikolojik şiddet ve ardından gerçekleştirilen çıplak arama, sonrasında tutsakların hücrede tutulmaları işkence ve kötü muamele yasağının ihlalidir. 2 kişinin bulunduğu koğuşta daha önce ayakta sayım istenmezken tutsakların sayımı yapılabilmesine rağmen ayakta sayım dayatılması, küfür edilmesi, fiziksel şiddet uygulanması, infaz koruma memurlarının koğuşta üst araması yapmalarına rağmen hücreye yerleştirirken çıplak aramaya tabi tutmaları açıkça psikolojik ve fiziksel işkencedir. 2 kişinin bulunduğu koğuşta ayakta sayımın dayatılması keyfidir.

AFYON'DA TUTSAKLARA AYAKTA SAYIM DAYATILDI
■ Afyon 1 No'lu T Tipi Kapalı Hapishanesi ve Bünyan 1 No'lu T Tipi Kapalı Cezaevi'nde gerçekleştirilen ayakta sayım uygulaması da evrensel hukuk ilkelerine aykırıdır. Mahpusların beyanları doğrultusunda ivedilikle soruşturma başlatılması, ilgili kamu görevlilerinin tedbir amaçlı görevden uzaklaştırılması gerekirken mahpuslar hakkında zaman kaybetmeden soruşturma başlatılması etkili soruşturma yürütme çabası da olmadığını göstermektedir.
■ Hapishanelerde dijital dönüşüm olarak adlandırılan ‘Akıllı Teknolojilerin Ceza İnfaz Kurumlarına Entegrasyonu Projesi' ile ilgili olarak ses ve görüntü alan cihazların uygulamaya göre koğuşların ortak alanına ya da hücre şeklinde olan odalarda ortak alan bulunmadığından odaların, ranzaların tam karşısına monte edilecek bir sistem olduğu ifade edilmiştir. Görüntü ve ses kaydı alabilen bu dijital sistemin hücre içine ya da koğuş ortak alanına yerleştirilmesi ya da hücre ve koğuşun özel alanını ihlal edecek mekânsal alanda bulunması kabul edilemez.

KELEPÇELİ MUAYENE DAYATMASI
■ Kırıkkale F Tipi Cezaevi'nden mahpus M.K, kendisine protez takılması gerektiğinin revir doktoru tarafından dile getirildiğini; ancak hastaneye gidemediğini, gitseler dahi kelepçeli şekilde muayene edilmeye çalışıldıklarını, bunu kabul etmemeleri sebebiyle de tedavilerinin yarıda kaldığını ifade etmiştir. Muayene sırasında doktorun kelepçenin çıkarılmamasını istemesi için temel bir gerekçesi bulunması gerekirken, sağlık hizmeti almaya giden tutsak için bu sürecin işkence haline gelmesi ve kötü muameleye maruz kalması onur kırıcı muameledir. Kişisel önyargılar ya da kurumsal yönlendirmelerle kelepçeli muayenenin aslolan uygulamaymış gibi kullanılması kabul edilemez.
■ Afyon 1 No' lu T Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutsak M.S.A., M.S.K., İ.Ç., Y.B. yaklaşık bir senedir tekli hücrede tutulduklarını ve günde ortalama bir saat havalandırma imkanlarının olduğunu belirtmişlerdir. Bunun gerekçesinin ise Adalet Bakanlığı'nın emri olduğu söylenmiştir. Hücre cezası bir disiplin cezası olması halinde dahi tartışma konusuyken disiplin cezası olmaksızın kişinin tamamen tecrit koşullarında tutulması da işkence yasağına aykırılık oluşturur.
■ Bünyan Kadın Kapalı Hapishanesi, Eskişehir H Tipi Kapalı Hapishanesi, Karabük T Tipi Kapalı Cezaevi'ndeki tutsaklar sıkça, gerekçesiz olarak ya da somut ve makul olmayan gerekçelerle mektuplarının tamamen ya da belli bir kısmının engellenerek gönderilmediğini ifade etmişlerdir.

MEKTUPLAR TARANIYOR
■ Karabük T Tipi Kapalı Cezaevi'nde açlık grevinde olan tutsakların sivil toplum örgütlerine, siyasi partilere ve kurumlara gönderdiği mektuplardan sadece CPT' ye yazılan mektuplarının gönderildiği hususu ve tutsakların hiçbir engele takılmayan, çok önce yazılan mektuplaşmalarının örneklerinin soruşturma dosyalarında görüldüğü ve tüm mektupların gönderilmeden tarandığı düşüncesini uyandırdığı belirtilmiştir. Tutsak mektuplarının arşivlenip arşivlenmediğinin Adalet Bakanlığı tarafından derhal açıklanması zorunluluğudur.

PANDEMİDE TUTSAKLARIN BİRÇOK HAKKI İHLAL EDİLDİ
■ Tutsak anlatımları incelendiğinde görülecektir ki birçok hapishanede Covid-19 pandemi sürecinin yönetimine ilişkin sorunlarla karşılaşılmakta ve bu durum tutsakların birçok hakkını ihlal etmektedir. Kronik ve acil ağır hastalığı bulunan tutsakların hastaneye sevklerinin gerçekleştirilmemesi ya da çok geç gerçekleştirilmesi, dezenfektan verilmemesi, birçok kişinin bir arada kaldığı koğuşlarda çamaşır suyu gibi hijyen malzemelerinin ihtiyacı karşılayacak düzeyde verilmemesi, maske verilmemesi, kantinden almak istedikleri malzemelerin ise fahiş fiyatlarla satılması ve ürün çeşitliliğinin bulunmaması ortak sorunlardandır.
■ OHAL sürecinden bu yana sohbet ve spor hakkı birçok hapishanede kısıtlı olan tutsakların şimdi de bu hakları Covid-19 pandemi süreci gerekçe gösterilerek ellerinden alınmaktadır. Bu kapsamda pandemi kuralları gözetilerek yeni mekânlar yaratılarak bu imkânlar tutsaklara sağlanmalıdır. Çünkü pandemi sürecinin ne kadar süreceğinin öngörülmezliği tüm kurumların, organizasyonların ve yaşantıların bu sürece göre tekrar tasarlanmasını gerekli kılmaktadır. Avukat görüş odasında plastik cam ile görüş yaptırılması tam da bu sürece adaptasyonla ilgilidir. Aynı özen ve ihtimam mahpusların sosyal, kültürel ve sportif faaliyetleri için de gösterilmelidir."